Amerikalılar Futbola Neden Soccer Diyor? Kelimenin Kökeni

Dünyanın büyük bölümünde “futbol” ya da İngilizce kullanımıyla “football” olarak bilinen spor, ABD’de yaygın biçimde “soccer” adıyla anılıyor. Bu farklı kullanım, özellikle futbolun ana spor dallarından biri olduğu ülkelerde sık sık tartışma yaratıyor. Ancak “soccer” kelimesi sanıldığı gibi Amerikalıların sonradan ortaya attığı bir adlandırma değil; kökeni 19. yüzyıl İngiltere’sine uzanıyor.

Kelimenin hikayesi, futbolun bugünkü kurallarına kavuşmasından önceki döneme dayanıyor. O yıllarda İngiltere’de top oyunları farklı okullarda ve bölgelerde değişik kurallarla oynanıyordu. Bu oyunların bazıları zamanla rugbyye, bazıları ise bugünkü futbola yakın bir çizgiye evrildi.

Soccer kelimesi nasıl ortaya çıktı?

19. yüzyılda İngiltere’de iki önemli futbol türü öne çıkıyordu. Bunlardan biri “rugby football”, diğeri ise Football Association kurallarına bağlı “association football” olarak anılıyordu. İki oyunu birbirinden ayırmak için bu adlandırmalar kullanılıyordu.

İngiliz öğrenciler arasında kelimeleri kısaltıp sonuna “-er” ekleme alışkanlığı yaygındı. Bu nedenle “rugby football” için “rugger”, “association football” için ise önce “assoc”, ardından “soccer” ifadesi kullanılmaya başlandı. Yani bugün daha çok ABD ile özdeşleştirilen “soccer” kelimesi, aslında İngiliz futbol kültürünün içinden doğdu.

ABD’de neden football değil soccer deniyor?

ABD’de “football” kelimesi zamanla Amerikan futbolunu ifade eder hale geldi. Amerikan futbolu, 19. yüzyılın sonlarında rugby tarzı kurallardan etkilenerek gelişti ve ülkede büyük bir popülerlik kazandı.

Bu nedenle klasik futbolu Amerikan futbolundan ayırmak için “soccer” kelimesi daha kullanışlı bir tercih haline geldi. ABD’de bugün “football” denildiğinde genellikle kask, omuzluk ve oval topla oynanan Amerikan futbolu anlaşılırken, dünyanın birçok yerinde aynı kelime 11’e 11 oynanan klasik futbolu ifade ediyor.

Bu kullanım yalnızca ABD’ye özgü değil

“Soccer” kelimesinin kullanımı sadece ABD ile sınırlı değil. Avustralya, Kanada, Güney Afrika ve İrlanda gibi farklı futbol türlerinin yaygın olduğu ülkelerde de bu ifade kullanılabiliyor. Bunun temel nedeni, “football” kelimesinin ülkeden ülkeye farklı sporları anlatabilmesi.

Örneğin Avustralya’da Avustralya futbolu, Kanada’da Kanada futbolu, İrlanda’da ise Gaelic football gibi yerel ya da bölgesel oyunlar “football” kelimesiyle anılabiliyor. Bu tür ülkelerde “soccer”, klasik futbolu diğer futbol türlerinden ayıran pratik bir adlandırma işlevi görüyor.

İngiltere’de soccer neden geri planda kaldı?

İngiltere’de “soccer” kelimesi uzun süre tamamen yabancı ya da Amerikan etkisiyle ortaya çıkmış bir ifade olarak görülmedi. Hatta 20. yüzyıl boyunca İngiliz basınında ve günlük dilde kullanıldığı dönemler oldu.

Ancak zamanla İngiltere’de “football” kullanımı daha baskın hale geldi. “Soccer” kelimesi ise giderek Amerikan İngilizcesiyle ilişkilendirildi. Bu yüzden bugün birçok kişi kelimenin İngiltere kökenli olduğunu bilmeden onu yalnızca Amerikan kullanımı olarak değerlendiriyor.

Kısacası Amerikalıların futbola “soccer” demesi, yalnızca farklı konuşma tercihiyle açıklanabilecek bir durum değil. Kelimenin tarihi, modern futbolun kurumsallaştığı İngiltere’ye ve “association football” ifadesinin kısaltılmasına dayanıyor.