Büyük Yeşil Duvar Projesi Sahra Çölü’ne Karşı İlerliyor

Afrika’da Sahra Çölü’nün ilerleyişini yavaşlatmak ve kuraklıkla mücadele etmek için başlatılan Büyük Yeşil Duvar projesi, Senegal’den Cibuti’ye uzanan yaklaşık 8 bin kilometrelik bir ekolojik dönüşüm hedefliyor. Afrika Birliği öncülüğünde 2007’de başlatılan girişim, bugün 20’den fazla ülkenin katkısıyla yalnızca ağaç dikme çalışması değil; gıda güvenliği, göç, istihdam ve iklim kriziyle mücadele başlıklarını kapsayan büyük ölçekli bir kalkınma projesi olarak görülüyor.

Projenin temel amacı, Sahel kuşağında bozulan toprakları yeniden canlandırmak, çölleşmenin tarım alanlarını yutmasını engellemek ve milyonlarca insanın yaşam koşullarını iyileştirmek. Uluslararası raporlarda sıkça vurgulanan 250 milyon rakamı, hem toprak bozulumundan etkilenebilecek nüfusa hem de projenin onarmayı hedeflediği alan ve karbon tutma kapasitesine işaret ediyor.

Proje neden önemli?

Sahra’nın güneyinde yer alan Sahel bölgesi, iklim krizinden en sert etkilenen coğrafyalardan biri olarak öne çıkıyor. Kuraklık, verimsizleşen topraklar ve azalan su kaynakları, bölgede tarımsal üretimi ve geçim kaynaklarını doğrudan tehdit ediyor.

Birleşmiş Milletler verilerine göre toprak bozulumuna karşı yeterli önlem alınmazsa milyonlarca insan yaşadığı yerleri terk etmek zorunda kalabilir. Bu durum yalnızca Afrika kıtası için değil, göç yolları ve gıda güvenliği açısından daha geniş bir coğrafya için de sonuçlar doğurabilecek bir risk olarak değerlendiriliyor.

Ağaç şeridinden yeşil mozaiğe

Büyük Yeşil Duvar ilk yıllarda çölün güney sınırı boyunca kesintisiz bir ağaç hattı oluşturma fikriyle gündeme geldi. Ancak zamanla tek tip ağaçlandırmanın bölgenin zorlu iklim koşullarında sürdürülebilir olmadığı görüldü.

Bugünkü yaklaşım, yerel ekosistemlere uygun bitki türlerinin yetiştirilmesini, su hasadı tekniklerini, çiftçilerin desteklenmesini ve kırsal kalkınmayı merkeze alan daha esnek bir modele dönüştü. Proje kapsamında 2030’a kadar milyonlarca hektar arazinin onarılması, atmosferden yüksek miktarda karbonun tutulması ve kırsal bölgelerde milyonlarca kişiye istihdam sağlanması hedefleniyor.

Hedeflerin gerisinde kalındı

Buna rağmen projenin ilerleyişi hedeflenen hızın gerisinde. Sahel kuşağında yer alan Mali, Burkina Faso, Nijer ve Sudan gibi ülkelerde yaşanan siyasi krizler, darbeler, güvenlik sorunları ve iç çatışmalar çalışmaları yavaşlatıyor.

Uluslararası finansman taahhütlerinin sahaya aktarılmasındaki gecikmeler de önemli sorunlardan biri. Ayrıca bazı bölgelerde dikilen fidanların aşırı sıcaklar, yetersiz bakım ve yanlış sulama nedeniyle tutunamaması, projenin zorluğunu ortaya koyuyor.

Başarı örnekleri umut veriyor

Tüm engellere rağmen bazı ülkelerde dikkat çeken sonuçlar elde edildi. Senegal’de milyonlarca ağacın kurak alanlarda yaşatılması, Etiyopya’da geniş arazilerin yeniden üretime kazandırılması ve Nijer’de yerel çiftçilerle yürütülen doğal yenilenme çalışmaları projenin potansiyelini gösteren örnekler arasında sayılıyor.

Büyük Yeşil Duvar, Afrika’nın kuraklıkla mücadelesinde uzun vadeli ve zorlu bir girişim olmayı sürdürüyor. Projenin başarısı, yalnızca dikilen ağaç sayısıyla değil; bölge halkının toprağa, suya ve geçim kaynaklarına yeniden erişebilmesiyle ölçülecek.