Futbol maçlarında bazı oyuncuların su ya da sporcu içeceğini ağızlarına alıp yutmadan tükürdüğü sık sık görülür. Tribünden ya da ekrandan bakıldığında garip görünen bu hareket, yalnızca susuzlukla ilgili olmayabilir. Bazı futbolcular, özellikle karbonhidrat içeren içecekleri ağızlarında kısa süre çalkalayıp tükürerek küçük bir performans avantajı elde etmeyi hedefleyebilir.
Bu uygulama spor biliminde genellikle karbonhidrat çalkalama olarak anılır. Yöntemde amaç, karbonhidratı doğrudan mideye indirip enerji almak değil; ağızdaki karbonhidrat algısı üzerinden beyni uyarmaktır.
Karbonhidrat çalkalama nedir?
Live Science’ın aktardığı bilgilere göre bazı sporcular, karbonhidrat içeren sıvıyı yaklaşık 5 ila 10 saniye boyunca ağızlarında tutup çalkalayabilir. Ardından bu sıvıyı yutmak yerine tükürürler. Böylece vücuda kayda değer miktarda sıvı ya da karbonhidrat alınmadan, ağızdaki algı mekanizmalarının devreye girmesi hedeflenir.
Bazı araştırmalar, bu yöntemin özellikle yaklaşık 1 saat ya da daha kısa süren yüksek yoğunluklu egzersizlerde performansı küçük ölçüde artırabileceğini gösteriyor. Uzmanlara göre bu artış yaklaşık yüzde 2-3 seviyesinde olabilir. Profesyonel sporda küçük farkların bile önemli olabildiği düşünüldüğünde, bu oran bazı sporcular için dikkate değer kabul edilebilir.
Beyin ve efor algısı etkili olabilir
Karbonhidrat çalkalamanın nasıl çalıştığı tam olarak kesinleşmiş değil. Öne çıkan açıklamalardan biri, ağızdaki karbonhidrat reseptörlerinin beynin bazı bölgelerini uyarmasıdır. Bu uyarının hareket performansı, motivasyon ya da efor algısı üzerinde etkili olabileceği düşünülüyor.
Başka bir ifadeyle sporcu, içeceği yutmasa bile ağızda algılanan karbonhidrat sinyali sayesinde beynin enerjiye erişim beklentisi değişebilir. Bu durum, kısa süreli ve yoğun eforlarda oyuncunun kendini daha hazır hissetmesine katkı sağlayabilir.
Mide rahatsızlığını önlemek için de tercih edilebilir
Futbolcuların içeceği tükürmesinin bir diğer nedeni de mideyi rahatsız etmemek olabilir. Maç sırasında yüksek tempoda koşan, ani hızlanan ve yön değiştiren bir oyuncu için fazla sıvı tüketmek rahatsızlık yaratabilir. Özellikle yoğun karbonhidratlı sporcu içecekleri, bazı sporcularda ağırlık hissi ya da mide sorunlarına yol açabilir.
İçecek çok yoğun olduğunda mide bu sıvıyı seyreltmek için daha fazla sıvıya ihtiyaç duyabilir. Bu da oyuncu açısından şişkinlik, ağırlık ya da performansı etkileyebilecek rahatsızlıklar anlamına gelebilir. Bu nedenle bazı futbolcular içeceği yutmak yerine ağızda çalkalayıp tükürmeyi tercih edebilir.
Futboldaki etkisi kesin değil
Karbonhidrat çalkalama üzerine yapılan çalışmaların önemli bir bölümü laboratuvar ortamında, daha çok bisiklet ve koşu gibi sporlar üzerinde yürütüldü. Bu nedenle yöntemin futbol gibi değişken tempolu, temaslı ve 90 dakikaya yayılan bir oyundaki etkisi net olarak ortaya konmuş değil.
Yine de uygulamanın pratik, hızlı ve kolay olması nedeniyle bazı futbolcular tarafından tercih edilmesi şaşırtıcı değil. Oyuncular bu yöntemle hem mideyi yormamayı hem de küçük bir zihinsel ya da performans desteği elde etmeyi amaçlıyor olabilir.
