Matraca Nedir? Dünya Kupası Tribünlerindeki Tıkırtı Sesi
Dünya Kupası’nda Meksika ile Güney Afrika arasında oynanan açılış maçında tribünlerden gelen ritmik tıkırtı sesi izleyicilerin dikkatini çekti. Yayını izleyen bazı kişiler bu sesi deklanşör ya da teknik bir yayın sorunu sanarken, sesin Meksika taraftarlarının kullandığı matraca adlı tezahürat aracından geldiği belirtildi.
Meksika futbol kültüründe öne çıkan matraca, yüksek ve tekrarlayan sesiyle tribün atmosferini belirgin şekilde değiştiren geleneksel bir araç olarak biliniyor. Dünya Kupası sahnesinde duyulmasıyla birlikte bu ses, sosyal medyada da merak konusu oldu.
Matraca nedir?
Matraca, genellikle ahşaptan yapılan ve elle çevrildiğinde ritmik, tıkırtılı bir ses çıkaran geleneksel bir çalgı ya da tezahürat aracıdır. Bir sapın ucuna yerleştirilen dişli çark ve bu çarka temas eden esnek bir tahta parçasından oluşur.
Alet çevrildiğinde tahta parçası dişli çarka art arda çarpar. Bu temas sonucunda iki ahşabın birbirine vurmasına benzeyen, yüksek ve düzenli bir ses ortaya çıkar. Matraca büyüdükçe çıkardığı sesin şiddeti de artabilir.
Meksika tribünlerinde neden dikkat çekti?
Matraca, özellikle Meksika’da taraftar kültürünün bir parçası haline gelmiş durumda. Meksika taraftarlarının maç boyunca kullandığı bu alet, yayına güçlü şekilde yansıyınca birçok izleyici sesin kaynağını anlamakta zorlandı.
Bazı izleyiciler sesi fotoğraf makinesi deklanşörüne benzetirken, bazıları da yayın kalitesinde sorun olduğunu düşündü. Ancak sosyal medyada paylaşılan görüntülerde sesin tribünlerde kullanılan matraca adlı aletten geldiği anlaşıldı.
Matraca nasıl ses çıkarır?
Matraca’nın sesi mekanik bir hareketle oluşur. Sap çevrildiğinde dişli çark döner ve çarka temas eden tahta parçası her dişe çarparak art arda tıkırtılar üretir. Bu nedenle ses hem ritmik hem de gürültülü duyulur.
Bu yönüyle matraca, tribünlerde toplu kullanıldığında çok daha güçlü bir etki yaratır. Dünya Kupası’nda duyulan sesin bu kadar dikkat çekmesinin nedeni de aynı anda çok sayıda taraftarın bu aracı kullanması olarak değerlendiriliyor.
Matraca kelimesi ne anlama geliyor?
Kaynaklarda matraca kelimesinin farklı dillerde değişik anlamlarla kullanıldığı belirtiliyor. Brezilya Portekizcesi’nde çok konuşan ya da susmayan kişi için argo bir ifade olarak da kullanılabiliyor.
Kelimenin kökenine ilişkin aktarımlarda Arapça T-R-Q köküyle ilişki kurulur. Bu kök, vurmak ya da çalmak anlamlarıyla bağlantılıdır. Latin Amerika’dan İngilizceye geçen kullanımda ise matraca, döndürülerek ses çıkaran ahşap çıngırak ya da cırcır benzeri alet anlamına gelir.
