21 Kasım 1973’te Şili’nin başkenti Santiago’daki Estadio Nacional, futbol tarihinin en tartışmalı anlarından birine sahne oldu. 1974 Dünya Kupası play-off rövanşında Şili Milli Takımı sahaya çıktı ancak rakibi SSCB gelmedi. Şilili futbolcular birkaç pasın ardından boş kaleye gol attı ve hakemin düdüğüyle Dünya Kupası biletini aldı.
Bu karşılaşma, yalnızca oynanmayan bir futbol maçı olarak değil, Şili’deki askeri darbenin, Soğuk Savaş geriliminin ve FIFA’nın siyasi tutumunun sembollerinden biri olarak tarihe geçti.
Estadio Nacional neden tartışmanın merkezindeydi?
1973’te Şili’de Salvador Allende yönetimi, General Augusto Pinochet liderliğindeki askeri darbeyle devrildi. Darbenin ardından ülkede muhaliflere yönelik geniş çaplı gözaltılar, işkenceler ve infaz iddiaları gündeme geldi.
Bir dönem milli maçlara ve büyük kutlamalara ev sahipliği yapan Estadio Nacional, darbe sonrasında gözaltı merkezi olarak kullanıldı. İnsan hakları örgütlerinin ve tanıkların aktarımlarına göre statta çok sayıda kişi sorguya çekildi, işkence gördü ve bazıları kayboldu.
Bu nedenle SSCB, 1974 Dünya Kupası play-off rövanşının Estadio Nacional’de oynanmasına karşı çıktı. Sovyetler, stadın “Şili halkının vatanseverlerinin kanıyla lekelendiğini” belirterek maçın tarafsız bir ülkede ya da başka bir statta oynanmasını istedi.
İlk maç Moskova’da golsüz bitti
Şili ile SSCB arasındaki eşleşmenin ilk maçı Moskova’da oynandı. Darbe sonrası Şili’nin uluslararası alandaki yalnızlığı ve Sovyetler’in Pinochet yönetimine tepkisi nedeniyle atmosfer oldukça gergindi.
Şili Milli Takımı, güçlü Sovyetler Birliği karşısında deplasmanda 0-0 berabere kaldı. Bu sonuç, Santiago’da rövanş öncesi büyük önem taşıyordu. Dünya Kupası’na gidecek takım ikinci maçın ardından belli olacaktı.
FIFA stadı uygun buldu, SSCB sahaya çıkmadı
SSCB’nin itirazı üzerine FIFA, Estadio Nacional’i incelemek için bir heyet gönderdi. Ancak yapılan incelemenin ardından stadın maç oynanmasına uygun olduğu bildirildi.
Sovyetler Birliği bu karara rağmen geri adım atmadı. Talepleri açıktı: Maç ya başka bir statta ya da tarafsız sahada oynanmalıydı. FIFA ise karşılaşmanın Santiago’da yapılmasında ısrar etti.
Sonuçta 21 Kasım 1973’te Şili sahaya çıktı, SSCB ise maça gelmedi. Şilili futbolcular santra yaptı, kısa paslarla rakipsiz kaleye ilerledi ve topu boş ağlara gönderdi. Maçın ardından Şili, 1974 Dünya Kupası’na katılmaya hak kazandı.
Carlos Caszely ve Doğan Babacan detayı
Şili, Batı Almanya’da düzenlenen 1974 Dünya Kupası’nda Batı Almanya, Doğu Almanya ve Avustralya ile aynı grupta yer aldı. Batı Almanya’ya 1-0 kaybeden Şili, Doğu Almanya ile 1-1, Avustralya ile ise 0-0 berabere kaldı ve gruptan çıkamadı.
Turnuvada Şili’nin en çok konuşulan isimlerinden biri Carlos Caszely oldu. Caszely’nin Pinochet yönetimine mesafeli durduğu, hatta turnuva öncesinde Pinochet’nin elini sıkmadığı aktarıldı. Daha sonra annesinin rejim tarafından gözaltına alındığı ve işkence gördüğü iddia edildi.
Caszely, Dünya Kupası tarihine başka bir olayla da geçti. Batı Almanya-Şili maçında Türk hakem Doğan Babacan, 67. dakikada Caszely’ye kırmızı kart gösterdi. Bu kart, Dünya Kupası tarihindeki ilk kırmızı kart olarak kayıtlara geçti. Doğan Babacan ise Dünya Kupası’nda görev yapan ilk Türk hakemlerden biri olarak Türk futbol tarihindeki yerini aldı.
Şili’nin boş kaleye attığı gol, aradan geçen yıllara rağmen futbolun yalnızca saha içinden ibaret olmadığını gösteren en çarpıcı örneklerden biri olarak anılmaya devam ediyor.
