<p>Diyarbakır’ın Çınar ilçesinde bulunan 3 bin yıllık <strong>Zerzevan Kalesi</strong>nde yürütülen arkeolojik çalışmalar, Roma dönemine ait önemli bir dinsel dönüşümü gün yüzüne çıkardı. UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan kalede, Mithras dinine ait yer altı tapınağının yaklaşık 1700 yıl önce mühürlenerek kapatıldığı bilimsel incelemelerle ortaya kondu.</p><p>Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda, valilik, üniversiteler ve ilgili kurumların desteğiyle 2014’ten bu yana süren kazılar, Roma İmparatorluğu’nun sınır garnizonlarından birinde inanç yapısının nasıl değiştiğine dair dikkat çekici veriler sundu.</p><h2>Mithras Tapınağı’nın girişindeki yazıt çözüldü</h2><p>Kaledeki Mithras Tapınağı’nın giriş kapısında 2017 yılında tespit edilen yazıt, uzun süre tam olarak anlamlandırılamamıştı. Mardin Artuklu Üniversitesi bünyesinde yapılan incelemelerde yazıtın Eski Süryanice ve Aramice yazı karakterleriyle uyumlu olduğu belirlendi.</p><p>Kitabe, Şanlıurfa Müzesi’nde bulunan milattan sonra 2. ve 3. yüzyıla tarihlenen yazıtlarla karşılaştırıldı. Filolojik çözümlemeler sonucunda, metnin Roma İmparatorluğu’nda Hristiyanlığın kabul edilmesinin ardından eski inanç merkezinin kapatılmasını belgelediği değerlendirildi.</p><h2>Roma’daki dinsel dönüşümün izleri</h2><p>Kazı heyeti tarafından aktarılan bilgilere göre, milattan sonra 2. ve 3. yüzyıllarda Roma coğrafyasında etkili olan Mithras kültü, Hristiyanlığın resmiyet kazanmasıyla birlikte geri plana itildi. Zerzevan Kalesi’ndeki tapınağın kapatılması da bu dönüşümün sınır hattındaki askeri bir yerleşimde nasıl karşılık bulduğunu gösteriyor.</p><p>Uzmanlara göre tapınak girişindeki işaretler ve metin, yalnızca bir yapının kullanım dışı bırakıldığını değil, aynı zamanda bir inanç alanının resmi biçimde sonlandırıldığını gösteren nadir bir arkeolojik belge niteliği taşıyor.</p><h2>Haç işareti ve mühürlü kapatma mesajı</h2><p>Çözümlenen metinde Hristiyanlığın sembolü olan haç işaretinin yanı sıra, bu alanın hükmünün feshedildiğini belirten ifadelerin yer aldığı bildirildi. Yazıtta, Mithras inancında önemli bir anlam taşıyan “Yenilmeyen Güneş” anlayışı karşısında Hz. İsa’nın varlığını simgeleyen dini mesajların bulunduğu değerlendiriliyor.</p><p>Bu yönüyle Zerzevan Kalesi’ndeki bulgu, Roma İmparatorluğu döneminde bir inancın sona erdirilmesini yazılı ve mühürlü biçimde ortaya koyan dikkat çekici örneklerden biri olarak öne çıkıyor.</p><h2>Zerzevan Kalesi’nde kazılar ve restorasyon sürüyor</h2><p>Bölgede arkeolojik kazıların yanı sıra koruma ve restorasyon çalışmaları da devam ediyor. Yerli ve yabancı ziyaretçilerin ilgi gösterdiği Zerzevan Kalesi, hem askeri mimarisi hem de farklı inançlara ait izleriyle Diyarbakır’ın en önemli kültürel miras alanları arasında yer alıyor.</p><p>Yeni bulguların, kalenin Roma dönemindeki rolünü ve bölgedeki inanç tarihini daha iyi anlamaya katkı sağlaması bekleniyor.</p>

Diyarbakır Zerzevan Kalesi’nde Mithras Tapınağı’nın 1700 yıl önce mühürlenerek kapatıldığı yazıt incelemeleriyle ortaya çıktı.

Zerzevan Kalesi’nde 1700 yıllık mühürlü sır ortaya çıktı

Diyarbakır’daki Zerzevan Kalesi’nde Mithras Tapınağı’nın yaklaşık 1700 yıl önce mühürlenerek kapatıldığı bilimsel olarak ortaya kondu. Tapınak girişindeki yazıt, Roma döneminde Hristiyanlığın resmiyet kazanmasının ardından yaşanan dinsel dönüşüme ışık tuttu.

Zerzevan Kalesi’ndeki 1700 yıllık Mithras gizemi çözüldü

<p>Diyarbakır’ın Çınar ilçesindeki 3 bin yıllık Zerzevan Kalesi’nde bu yıl başlatılan bir proje kapsamında bölgedeki 35 kadın arkeolojik kazı ekibine dahil edildi. Çınar Kaymakamlığı ile İŞKUR iş birliğiyle yürütülen 6 aylık programda, Demirölçek ve Aşağıkonak mahallelerinde yaşayan kadınlar kazılarda görev yapıyor.</p><p>Kazı alanında çalışan kadınlar, fırçanın kullanımı ve arkeolojik bulgulara nasıl yaklaşılması gerektiği konusunda eğitim aldıktan sonra kalenin hassas noktalarında çalışmaya başladı. Yetkililer, kadınların hem tarihi buluntuların ortaya çıkarılmasına katkı sunduğunu hem de aile ekonomisine destek sağladığını belirtti.</p><p>Projeye katılan Helin ve Havin Alan kardeşler, daha önce evlerinin damından gördükleri kalede şimdi kazı çalışmalarında yer alıyor. Kardeşler, haftanın 3 günü kazıda çalışırken kalan günlerde üniversite sınavına hazırlanarak arkeoloji, tarih veya restorasyon bölümlerini hedefliyor.</p><p>Havin Alan, kalede çalışmaya başladıktan sonra arkeolojiye ilgisinin arttığını ve bu alanda eğitim almak istediğini söyledi. Helin Alan da kalenin değerini, kazı sürecine katıldıktan sonra daha iyi anladığını ifade etti.</p><p>Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Dicle Üniversitesi başta olmak üzere çeşitli kurumların desteğiyle sürdürülen kazılarda bugüne kadar 1200 metre uzunluğunda surlar, gözetleme kuleleri, kiliseler, yer altı sığınakları, gizli geçitler ve Mithras Tapınağı gibi yapılar ortaya çıkarıldı.</p>

Diyarbakır’daki 3 bin yıllık Zerzevan Kalesi’nde başlatılan proje kapsamında 35 kadın kazı ekibinde görev almaya başladı. Kazılarda çalışan Helin ve Havin Alan kardeşler ise bir yandan da arkeoloji ve tarih eğitimi almak için üniversite sınavına hazırlanıyor.

Zerzevan Kalesi

Zerzevan Kalesi’ndeki 1700 yıllık Mithras gizemi çözüldü

Zerzevan Kalesi Kazılarında 35 Kadın Görev Alıyor