Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nda, ülkelerin gerçek yüz ölçümlerini daha dengeli yansıtan Equal Earth harita projeksiyonunun kullanımını teşvik eden karar tasarısı kabul edildi. Afrika ülkelerinin öncülüğünde gündeme taşınan “Haritayı Düzelt” kampanyası kapsamında yapılan oylamada 164 ülke tasarıya “evet” oyu verdi.
Kaynak metinde aktarılan bilgilere göre oylamada 6 ülke çekimser kalırken, tasarıya ret oyu veren tek ülke ABD oldu. Kabul edilen kararla birlikte, geleneksel haritalarda oluşan ölçü sapmalarına dikkat çekilerek ülkelerin ve kıtaların gerçek yüz ölçümlerine daha yakın oranlarda gösterilmesi hedefleniyor.
Equal Earth haritası neden gündeme geldi?
Bugün dünya genelinde yaygın biçimde kullanılan birçok harita, 1569 yılında Flaman kartograf Gerardus Mercator tarafından geliştirilen projeksiyon sistemine dayanıyor. Mercator projeksiyonu, özellikle deniz seferleri ve yön bulma amacıyla tasarlanmıştı. Ancak küre şeklindeki dünyanın düz bir yüzeye aktarılması sırasında ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe kara parçalarının olduğundan büyük görünmesine yol açıyor.
Bu nedenle özellikle kutuplara yakın bölgeler haritalarda gerçek boyutlarının üzerinde algılanırken, Afrika, Güney Amerika ve Güney Asya gibi bölgeler daha küçük görünür hale geliyor. “Haritayı Düzelt” kampanyası da bu görsel dengesizliğin yalnızca teknik bir çizim sorunu olmadığını savunuyor.
Afrika ülkeleri öncülük etti
Karar tasarısının uluslararası kamuoyuna taşınmasında Afrika ülkeleri öncü rol üstlendi. Kampanya metninde, mevcut harita kullanımının Afrika ve Güney Yarımküre ülkelerinin ekonomik gücü, jeopolitik önemi ve kalkınma potansiyelinin algılanmasında olumsuz etki yaratabileceği ifade edildi.
Mercator projeksiyonunda Grönland ile Güney Amerika’nın birbirine yakın büyüklükte görünmesi, bu tartışmanın en sık verilen örnekleri arasında yer alıyor. Gerçek coğrafi verilere göre ise Afrika kıtasının yüz ölçümü Grönland’ın yaklaşık 14 katına ulaşıyor.
Karar ne anlama geliyor?
BM Genel Kurulu’nda kabul edilen karar, Equal Earth projeksiyonunun kullanımının teşvik edilmesini öngörüyor. Bu projeksiyon, kara parçalarının alanlarını daha dengeli biçimde göstermeyi amaçlıyor. Böylece ülkelerin ve kıtaların dünya haritasındaki görsel temsili, gerçek yüz ölçümlerine daha yakın hale getirilmeye çalışılıyor.
Kararın ardından eğitim materyallerinde, uluslararası kurumların görsellerinde ve kamuya açık harita kullanımında Equal Earth gibi daha dengeli projeksiyonların tercih edilmesi yönünde tartışmaların artması bekleniyor. Ancak kararın uygulanma biçimi ve ülkelerin harita kullanım politikalarına nasıl yansıyacağı, ilerleyen süreçte netleşecek.
