Giresun’un Çanakçı ilçesine bağlı Kuşköy’de yaşatılan ve UNESCO tarafından koruma altına alınan ıslık dili, 27. Islık Dili Kültür ve Sanat Festivali öncesinde kent merkezinde düzenlenen etkinlikle yeniden gündeme geldi. Kuşköylüler, Giresun sokaklarında kemençe, davul ve zurna eşliğinde horon oynayarak ıslık diliyle iletişim kurdu.
Karadeniz’in engebeli coğrafyasında ortaya çıkan bu gelenek, yalnızca ıslık çalmaktan ibaret değil. Parmak, dil, diş, dudak ve yanakların birlikte kullanılmasıyla çıkarılan sesler, konuşma dilindeki bazı kelime ve ifadelerin karşılığına dönüşüyor.
Islık dili nasıl ortaya çıktı?
Doğu Karadeniz’in dağlık yapısı, derin vadileri ve birbirinden uzak yerleşimleri, bölgede yaşayanlar için uzaktan haberleşmeyi önemli hale getirdi. Telefon ve benzeri iletişim araçlarının yaygın olmadığı dönemlerde Kuşköy’de yaşayanlar, birbirlerine seslerini duyurabilmek için ıslık dilini kullandı.
Bu yöntemle “gel”, “git”, “tamam” gibi kısa mesajların yanı sıra uyarı ve yardım çağrıları da iletilebiliyordu. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın envanterinde, ıslık dilinin orman yangını uyarısı ya da acil yardım çağrısı gibi durumlarda da kullanıldığı belirtiliyor.
UNESCO koruma listesine alındı
Kuşköy’ün ıslık dili, 2017 yılında UNESCO’nun Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesine dahil edildi. UNESCO, teknolojik gelişmeler ve sosyoekonomik değişimler nedeniyle bu geleneğin giderek daha az kullanıldığına dikkat çekiyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığına göre Doğu Karadeniz’de yaklaşık 10 bin kişinin ıslık dilini konuşabildiği veya anlayabildiği tahmin ediliyor. Geleneğin özellikle Giresun’un Çanakçı ilçesi başta olmak üzere Ordu ve Gümüşhane’nin kırsal kesimlerindeki topluluklar tarafından yaşatıldığı aktarılıyor.
Festival Kuşköy’de düzenlenecek
Islık dilini tanıtmak ve gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla düzenlenen Islık Dili Kültür ve Sanat Festivali, bu yıl 27. kez gerçekleştirilecek. Festival, 6 Eylül Pazar günü Çanakçı’nın Kuşköy köyünde yapılacak.
Festival öncesinde Giresun kent merkezinde yapılan yürüyüşte Kuşköylüler, yöresel müzikler eşliğinde horon oynadı ve ıslık diliyle iletişim kurdu. Atatürk Meydanı’ndaki etkinlikte vatandaşlara karalahana çorbası da ikram edildi.
UNESCO mirası olarak kabul edilen ıslık dili, hem Karadeniz’in coğrafi koşullarından doğan pratik bir iletişim yöntemi hem de bölgenin kültürel hafızasının önemli parçalarından biri olarak yaşatılmaya çalışılıyor.
