Hıdırellez, Anadolu, Balkanlar ve Orta Asya’da baharın gelişiyle ilişkilendirilen köklü bir gelenek olarak kutlanıyor. UNESCO’nun Somut Olmayan Kültürel Miras listesinde de yer alan Hıdırellez, halk inancında doğanın canlanması, bereket ve umutla özdeşleştiriliyor.
2026 yılında Hıdırellez, 5 Mayıs Salı gecesi başlayıp 6 Mayıs Çarşamba günü kutlanacak. Geleneksel inanışa göre bu tarih, Hızır ile İlyas’ın yeryüzünde buluştuğu zaman olarak kabul ediliyor.
Hıdırellez, kış döneminin sona erip yaz mevsiminin başlangıcını simgeliyor. Halk takviminde 6 Mayıs’tan 8 Kasım’a kadar olan döneme “Hızır Günleri” adı veriliyor.
Bu geleneğin kökenine ilişkin farklı görüşler bulunuyor. Bazı kaynaklar Hıdırellez’i Orta Asya Türk kültüründeki bahar ritüelleriyle ilişkilendirirken, bazıları Mezopotamya ve Anadolu’daki eski bereket kutlamalarına dayandırıyor. Bir başka görüşe göre ise gelenek, İslam öncesi bahar bayramları ile Hızır ve İlyas inancının zamanla birleşmesiyle şekillendi.
Günümüzde Hıdırellez; Türkiye’nin yanı sıra Balkanlar, Kafkasya ve Orta Doğu’nun çeşitli bölgelerinde de farklı isim ve ritüellerle yaşatılıyor. Ateşten atlama, dilek dileme, gül ağacına niyet bırakma ve açık alanlarda kutlama yapılması en yaygın uygulamalar arasında yer alıyor.
Hıdırellez, dini bir bayramdan çok kültürel bir bahar kutlaması olarak görülüyor. Halk inancında Hızır’ın darda kalanlara yardım eden, bereket ve şifa getiren bir figür olduğuna inanılıyor.
