Malatya’daki Tohma Kanyonunda yürütülen yüzey araştırmalarında, duvarlarında 100’den fazla tarih öncesi tasvir bulunan üçlü bir mağara sistemi tespit edildi. İnönü Üniversitesi’nden Levent İskenderoğlu liderliğindeki ekibin çalışması, bölgenin Neolitik Çağ’a uzanan geçmişine ilişkin yeni veriler sunuyor.
Kanyonun sarp kayalıkları ve nehir yataklarıyla çevrili bölümünde yer alan mağaralarda kırmızı aşı boyasıyla yapılmış insan ve hayvan figürleri ile geometrik desenler belirlendi. Araştırmacılar, çizimlerin tek bir döneme ait olmayabileceğini, farklı zamanlarda aynı alanın yeniden ziyaret edilerek duvarlara yeni izler eklendiğini değerlendiriyor.
Mağara duvarlarında insan, hayvan ve geometrik figürler
İlk incelemelere göre tasvirlerde hem insan figürleri hem de evcil ve yabani hayvanlara ait olduğu düşünülen betimlemeler bulunuyor. Bu durum, uzmanlar tarafından avcı-toplayıcı yaşamdan yerleşik hayata geçiş sürecinin izleriyle ilişkilendiriliyor.
Duvarlardaki çizimlerin parmakla yapıldığı, pigment dokularında ve üslupta farklılıklar bulunduğu aktarıldı. Bu farklılıklar, mağaraların uzun bir zaman dilimi boyunca sembolik ya da ritüel anlamlar taşıyan bir alan olarak kullanılmış olabileceği görüşünü güçlendiriyor.
Kesin yaş için bilimsel analiz yapılacak
Buluntuların kesin tarihini belirlemek için Karbon-14 ve Uranyum-Toryum analizlerinin yapılması planlanıyor. Mevcut ön değerlendirmeler ise mağara resimlerinin Neolitik Çağ ile bağlantılı olabileceğine işaret ediyor.
Keşfin dikkat çeken unsurlarından biri de duvarlardaki el izleri oldu. Bilim insanları, bu izleri dönemin insanlarının kalıcı bir işaret bırakma, varlığını geleceğe taşıma ya da sembolik anlatım oluşturma çabası olarak yorumluyor.
Anadolu’daki sembolik anlatıma yeni örnek
Tohma Kanyonu’ndaki tasvirlerin, Avrupa’daki bazı mağara sanatı örneklerinden farklı olarak daha yoğun sembolizm ve soyut anlatım içerdiği belirtiliyor. Araştırmacılara göre bu özellik, Anadolu’nun tarih öncesi kültürel dünyasına dair yeni karşılaştırmalar yapılmasına olanak sağlayabilir.
Bulguların, Malatya ve çevresinin Neolitik dönem insan toplulukları için yalnızca geçiş güzergâhı değil, aynı zamanda sembolik anlamlar taşıyan bir merkez olabileceğini düşündürdüğü ifade ediliyor.
Kaçak kazı zararı tespit edildi
İncelemelerde mağara sistemindeki bazı alanların define avcılarının kaçak kazıları nedeniyle zarar gördüğü de belirlendi. Uzmanlar, tarih öncesi miras niteliğindeki bu alanın korunması, bilimsel çalışmaların sürdürülmesi ve gerekli altyapı sağlanmadan kontrolsüz biçimde ziyaretçi akınına açılmaması gerektiğini vurguluyor.
Tohma Kanyonu’ndaki keşfin, yapılacak ayrıntılı analizlerin ardından Anadolu arkeolojisi açısından daha net bir yere oturması bekleniyor.
