Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda, suça sürüklenen çocuklara yönelik önemli düzenlemeler içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edilerek yasalaştı. Yeni kanun; ceza sınırları, yaş indirimi, infaz uygulamaları, sosyal inceleme zorunluluğu, ebeveyn sorumlulukları ve çocuklara uygulanacak yönlendirme tedbirleri gibi birçok başlıkta değişiklik getiriyor.
Düzenleme, özellikle 12-18 yaş aralığındaki çocukların adli süreçlerde nasıl değerlendirileceği ve hangi koşullarda hangi yaptırımlarla karşılaşacağı konusunda yeni hükümler içeriyor. Kanunla birlikte bazı ağır suçlarda yaş indiriminin uygulanmaması veya daha ağır ceza rejimlerinin devreye girmesi mümkün hale geliyor.
15-18 yaş grubunda ceza sınırları değişti
Kanuna göre, fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında suçun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirmesi halinde 19 yıldan 27 yıla kadar hapis cezası verilebilecek. Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise ceza 15 yıldan 18 yıla kadar olacak.
Diğer cezalarda üçte bir oranında indirim uygulanacak ancak her fiil için verilecek hapis cezası 15 yılı aşamayacak. Türk Ceza Kanunu’na eklenen hükümle, bazı ağır suçlarda failin kastı, suçun işleniş biçimi, amaç ve saik gibi unsurlar dikkate alınarak 15-18 yaş grubundaki çocuklar için yaş indirimi uygulanmayabilecek.
Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama gibi suçlarda bu değerlendirme yapılabilecek. Ayrıca 12-15 yaş grubundaki çocuklar için bir üst yaş grubunun ceza rejiminin uygulanması konusunda hakime takdir yetkisi tanınacak.
Sosyal inceleme ve iddianame süreci yeniden düzenlendi
Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılan değişiklikle, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılmadan düzenlenen iddianamelerin iadesi mümkün olacak. Mahkeme, iddianame ve soruşturma evrakını aldıktan sonra 15 gün içinde inceleme yapacak ve eksiklik görürse dosyayı Cumhuriyet Başsavcılığına iade edebilecek.
Çocuk Koruma Kanunu’nda yer alan “suça sürüklenen” ibaresi de “adli süreçteki” olarak değiştirilecek. Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde durum, gerekli idari tedbirlerin alınması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı’nın ilgili il veya ilçe müdürlüklerine bildirilecek.
İnfaz çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlayacak
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle, çocuk hükümlülerin cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infazına başlanması yerine, infazın çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlaması hüküm altına alındı. İyi halli olduğu tespit edilen çocuklar daha sonra eğitimevlerine ayrılabilecek.
Kanuna göre 12-18 yaş grubundaki çocuklar; cinsiyet, fiziki gelişim ve suç türleri dikkate alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının ayrı bölümlerinde barındırılacak.
Bıçak satışı, silah muhafazası ve yeni tedbirler
Ateşli silahların dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi sonucu çocuğun silahı ele geçirmesine neden olan kişi, fiil daha ağır bir suç oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapisle cezalandırılacak.
Kabahatler Kanunu’na eklenen “amaç dışı bıçak taşıma” hükmüyle, kapsam dışında kalan kesici, delici veya bereleyici aletlerin belirli ruhsatlı yerler dışında satışı ve sergilenmesi yasaklanacak. Bu hüküm 1 Aralık 2026’da yürürlüğe girecek. Bu tür aletlerin 18 yaşından küçük çocuklara satılması, çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması da yasak olacak. Aykırılık halinde 5 bin lira, aletlerin sayı veya nitelik bakımından vahim olması halinde 10 bin lira idari para cezası uygulanacak.
Ceza sorumluluğu olmayan adli süreçteki çocuklar için “yönlendirme tedbirleri” de düzenlendi. Bu tedbirler arasında sosyal ve toplumsal hizmetler, dijital risklerden korunma, kitap ve kütüphane, çevre temizliği ile bağımlılıkla mücadele programları yer alıyor. Bazı tedbirler 20 saatten 300 saate kadar uygulanabilecek.
