Japonya’nın başkenti Tokyo’da rekor sıcaklıklar nedeniyle belediye çalışanlarına ofiste şort giyme izni verilmesi, beklenmedik bir çalışma hayatı tartışmasını gündeme taşıdı. Tokyo Büyükşehir Belediyesi’nin enerji tasarrufu ve çalışan konforu amacıyla aldığı karar, özellikle erkek çalışanların ofiste çıplak ve kıllı bacaklarla görünmesine yönelik tepkilerle birlikte ülkede “sune-hara” olarak anılan yeni bir tartışma başlığı oluşturdu.
Katı ofis kurallarıyla bilinen Japonya’da yaz aylarında daha hafif kıyafet kullanımını teşvik eden uygulamalar uzun süredir gündemde. 2005’ten bu yana yürütülen “Serin İş” kampanyası, çalışanların sıcak havalarda ceket ve kravat yerine daha rahat kıyafetler tercih etmesini amaçlıyordu. Tokyo’daki son düzenleme ise bu yaklaşımı bir adım ileri taşıyarak belediye personeline şort giyme serbestisi tanıdı.
Şort izni enerji tasarrufu için verildi
Tokyo Büyükşehir Belediyesi, yüksek sıcaklıklar sırasında klimaların neden olduğu enerji tüketimini azaltmak ve çalışanların daha rahat bir ortamda görev yapmasını sağlamak için kıyafet kurallarında esnekliğe gitti. Bu karar, Japon çalışma kültüründe uzun yıllardır yerleşik olan takım elbise, ütülü gömlek ve kravat alışkanlığının yumuşatılması açısından dikkat çekti.
Uygulamadan memnun olan çalışanlar da var. Çevre biriminde görev yapan 53 yaşındaki Noboru Watanabe, yaklaşık 30 yıllık takım elbise alışkanlığını bırakarak işe tişört ve haki şortla gelmenin kendisini daha genç hissettirdiğini ve ofisteki resmi havayı yumuşattığını söyledi.
“Sune-hara” tartışması gündeme geldi
Ancak karar, yalnızca rahat kıyafet serbestisi olarak kalmadı. Bazı çalışanlar, şortun iş ortamında ciddiyetten uzak bir görüntü oluşturduğunu savunurken, tartışmanın asıl büyüdüğü nokta erkek çalışanların bacaklarının görünmesi oldu.
Özellikle bazı kadın çalışanların erkek meslektaşlarının çıplak ve kıllı bacaklarını görmekten rahatsız olduklarını dile getirmesi, Japoncada “sune-hara” ifadesinin öne çıkmasına yol açtı. “Sune” kelimesi Japoncada kaval kemiği anlamına gelirken, “hara” İngilizcedeki “harassment” yani taciz kelimesinden türetilen bir kısaltma olarak kullanılıyor.
Bu ifade, kısa sürede ülkede çalışma ortamındaki görünüm kuralları, kişisel bakım beklentileri ve cinsiyet normları üzerine yeni bir tartışmanın sembolü haline geldi.
Cinsiyet normları da tartışmanın merkezinde
Uzmanlara göre mesele yalnızca estetik bir rahatsızlıktan ibaret değil. Yeni politika kâğıt üzerinde hem erkeklere hem de kadınlara şort giyme hakkı tanısa da, iş yerlerinde kadınların bacaklarını kapatan etekler, çoraplar veya daha “uygun” görülen kıyafetlerle görünmesi yönündeki toplumsal baskı sürüyor.
Japonya Ev Kadınları Üniversitesi’nden Profesör Atsuko Tamada, kadınların yıllardır kusursuz görünmek için kişisel bakım, kıyafet ve görünüm konusunda yüksek bir beklentiyle karşı karşıya kaldığını belirtiyor. Tamada’ya göre erkeklere ofiste şort ya da sandaletle çalışma özgürlüğü veriliyorsa, görünüm ve bakım konusunda kadınlardan beklenen standartların erkekler için de tartışılması gerekiyor.
Şort giyenlerin sayısı hâlâ sınırlı
Tartışmalara rağmen şortlu çalışma düzeninin Japonya genelinde hızla yaygınlaştığını söylemek zor. Geleneksel ofis alışkanlıkları çalışanlar üzerinde etkisini koruyor. Tokyo Büyükşehir Belediyesi binalarında yapılan bir gözlemde, bunaltıcı sıcaklara ve resmi izne rağmen 70 erkek çalışandan yalnızca 11’inin şort giymeyi tercih ettiği aktarıldı.
Bu tablo, Japonya’da çalışma hayatındaki kıyafet kurallarının değişmeye başladığını ancak yıllardır süren kurumsal alışkanlıkların ve toplumsal beklentilerin kısa sürede ortadan kalkmadığını gösteriyor.
