Trabzon’un yaklaşık 40 kilometre güneyinde, Söğütlü Vadisi’nde yer alan Koskarlı Mağarasında yapılan arkeolojik çalışmalar, Doğu Karadeniz’in Son Paleolitik dönemde insanlar tarafından kullanıldığına dair önemli bulgular ortaya koydu. Deniz seviyesinden bin metrenin üzerindeki mağarada, günümüzden yaklaşık 12.900 ila 12.000 yıl öncesine tarihlenen neredeyse bozulmamış bir yerleşim katmanı tespit edildi.
Trabzon Müzesi ve Karadeniz Teknik Üniversitesi iş birliğiyle yürütülen kazılara ilişkin bilimsel çalışma, Antiquity dergisinde yayımlandı. Araştırma, bölgede avcı-toplayıcı topluluklara dair elde edilen ilk sistematik arkeolojik kanıtlar arasında gösteriliyor.
Koskarlı Mağarası’nda ne bulundu?
Kazılarda en dikkat çekici bulgular, mağaranın alt seviyelerinde korunan 20 ila 40 santimetre kalınlığındaki tabakada ortaya çıktı. Araştırmacılar bu alanda yoğun kül, kömürleşmiş materyaller ve ısı etkisiyle değişime uğramış çakmak taşları belirledi.
Kemik ve ahşap kömürü örnekleri üzerinde yapılan radyokarbon tarihlendirmeleri, mağaranın M.Ö. 13. bin yılın sonlarında insanlar tarafından kullanıldığını gösterdi. Bulgular, o dönemde mağara içinde ateş yakıldığını ve alanın günlük yaşam faaliyetleri için değerlendirildiğini ortaya koyuyor.
Avcı-toplayıcıların yaşamına dair izler
Mağarada yalnızca ateş izleri değil, dönemin insanlarının kullandığı aletlere ve süslenme alışkanlıklarına dair veriler de bulundu. Renkli çakmak taşları ve obsidyen kullanılarak üretilmiş kazıyıcılar, uçlar ve “lunat” olarak adlandırılan hilal biçimli mikrolit aletler belgelendi.
Bu taş aletlerin Anadolu, Levant ve Kafkasya’daki benzer örneklerle karşılaştırılabilir özellikler taşıması, Koskarlı Mağarası’nın göç yolları ve teknoloji aktarımı açısından önemli bir noktada bulunduğuna işaret ediyor.
Alanda ayrıca yivli bir geyik boynuzu parçası ile kasıtlı olarak delinmiş bir hayvan dişi de tespit edildi. Bu buluntular, avcı-toplayıcı toplulukların yalnızca barınma ve avcılık faaliyetleriyle değil, kişisel süslenme ve sembolik davranışlarla da ilişkilendirilebilecek pratiklere sahip olduğunu gösteriyor.
Doğu Karadeniz için neden önemli?
Anadolu’daki Paleolitik dönem araştırmaları uzun süre daha çok güney bölgelerde yoğunlaşmıştı. Koskarlı Mağarası’nda ortaya çıkarılan bulgular, Doğu Karadeniz’in sanılandan daha erken dönemlerde insan toplulukları tarafından kullanıldığını ortaya koyması bakımından dikkat çekiyor.
Sahada bulunan hayvan kemikleri ve deniz kabuklarına ilişkin tür tespiti analizleri ise devam ediyor. Bu çalışmaların tamamlanmasıyla mağarayı kullanan toplulukların beslenme alışkanlıkları, çevreyle ilişkileri ve bölgedeki hareketlilikleri hakkında daha ayrıntılı bilgilere ulaşılması bekleniyor.
