Yurt dışına çıkışlarda yaşanan vize sorunları, farklı meslek gruplarının yeşil pasaport talebini yeniden gündeme taşıdı. Schengen vize ret oranları ve uzun bekleme süreleri nedeniyle iş, eğitim ve akademik faaliyetlerde sorun yaşadığını belirten meslek temsilcileri, Meclis’e sunulan kanun teklifleriyle vizesiz seyahat hakkı istedi.
Son dönemde Meclis komisyonlarına iletilen taleplerle birlikte yeşil pasaport isteyen meslek gruplarının sayısı 6’ya çıktı. Bu gruplar arasında özel öğretim kurumlarında görev yapan öğretmenler, diş hekimleri, veteriner hekimler, mimarlar, mühendisler ve uluslararası taşımacılık yapan TIR şoförleri yer alıyor.
Yeşil pasaport isteyen meslek grupları
Özel öğretim kurumlarında çalışan öğretmenler için sunulan yasa teklifinde, öğretmenlerin uluslararası eğitim programlarına, seminerlere ve projelere katılırken vize engeliyle karşılaştığı belirtildi. Teklifte, bu engellerin mesleki gelişimi ve uluslararası eğitim iş birliklerini zorlaştırdığı vurgulandı.
Şubat 2026’da diş hekimleri, veteriner hekimler ve mimarlar için ortak bir düzenleme talep edildi. Kendi meslek odalarına kayıtlı olan ve mesleğinde 15 yıllık kıdemi bulunan bu grupların, bilimsel, akademik ve teknik gelişmeleri yerinde takip edebilmesi için yeşil pasaport hakkı verilmesi istendi.
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’ne bağlı çalışan mühendisler için de benzer bir teklif Meclis komisyonuna iletildi. Özellikle uluslararası projelerde görev alan mühendislerin, vize süreçlerinin uzaması nedeniyle küresel ihaleleri ve iş fırsatlarını kaçırdığı ifade edildi. Bu teklifin de 15 yıllık mesleki deneyim şartı içerdiği aktarıldı.
TIR şoförleri için ihracat vurgusu
Yeşil pasaport talebinde bulunan bir diğer grup ise uluslararası taşımacılık yapan TIR şoförleri oldu. Lojistik sektöründen gelen teklifte, sınır kapılarında ve vize süreçlerinde yaşanan gecikmelerin ihracatı olumsuz etkilediği belirtildi.
Teklif kapsamında, mesleğinde 10 yılını dolduran uluslararası taşımacılık yapan şoförlere yeşil pasaport verilmesi talep edildi. Bu düzenlemenin, taşımacılık süreçlerinde zaman kaybını azaltabileceği ve dış ticarette yaşanan aksaklıkların önüne geçebileceği savunuldu.
Hükümet neden temkinli yaklaşıyor?
Meclis komisyonlarında biriken tekliflere rağmen hükümet kanadının yeşil pasaport kapsamının genişletilmesine temkinli yaklaştığı belirtiliyor. Sözcü’den Gülsüm Alpkıray’ın haberine göre yetkililer, yeşil pasaport sahibi kişi sayısının kontrolsüz biçimde artmasının Avrupa ülkeleriyle mevcut vize muafiyeti açısından risk oluşturabileceğini değerlendiriyor.
Bu endişeye göre, yeşil pasaport kapsamının çok genişlemesi Avrupa ülkelerinin bu pasaport türüne de vize zorunluluğu getirmesine ya da mevcut muafiyeti askıya almasına yol açabilir. Bu nedenle komisyonlardaki tekliflerin yasalaşma sürecinin yavaş ilerlediği ifade ediliyor.
Kimler yeşil pasaport alabiliyor?
Mevcut uygulamada yeşil pasaport, belirli şartları taşıyan kamu görevlilerine, bazı belediye başkanlarına, belirli ihracat kriterlerini karşılayan firma yetkililerine ve hak sahiplerinin eş ile çocuklarına verilebiliyor.
657 sayılı kanuna tabi olarak çalışan, kadro derecesi 1, 2 veya 3 olan devlet memurları ve kamu görevlileri ile aynı derecelerden emekli olanlar yeşil pasaport alabiliyor. İl, ilçe ve birinci kademe belediye başkanları da görev süreleri boyunca bu haktan yararlanabiliyor. Ayrıca son 3 takvim yılı itibarıyla belirli ihracat ortalamasını sağlayan firma sahipleri ve yetkilileri için de yeşil pasaport hakkı tanınıyor.
