Kahramanmaraş’ın Elbistan ilçesine bağlı Yalıntaş Mahallesi’nde, yıllardır atıl durumda bulunan susuz ve çorak bir aile arazisinde başlatılan kayısı üretimi dikkat çekti. Robert Lisesi öğrencisi Ayşe Umay Bahçıvan’ın bilimsel çalışmaları ve ailesinin desteğiyle yürütülen proje, ilk hasatta yaklaşık 4 ton yaş kayısı verimi sağladı.
1950-2000 metre rakımlı kırsal yaylada hayata geçirilen çalışma, su kaynağı bulunmayan arazide alternatif tarım yöntemleriyle üretim yapılabileceğini göstermesi nedeniyle öne çıktı. Proje, Türkiye’de düzenlenen Lise Öğrencileri İklim Değişikliği Proje Yarışması’nda birincilik elde etti.
Susuz arazide kayısı üretimi nasıl yapıldı?
Kaynakta yer alan bilgilere göre arazide su kaynaklarının bulunmaması ve yer altı sularındaki tuz oranının toprağa zarar verme riski, projede farklı yöntemlerin denenmesine neden oldu. Bu kapsamda toprağın nem tutma kapasitesini artırmak amacıyla leonardit gübresi kullanıldı.
Uygulanan yöntemle özellikle sabah saatlerinde oluşan nemin toprakta tutulması hedeflendi. Böylece sulama altyapısı olmadan Malatya kayısısı yetiştirildi. İlk aşamada 500 fidanla başlayan deneme, arazinin diğer mirasçılarının da katılımıyla kısa sürede 10 bin ağaçlık bir meyve bahçesine dönüştü.
İlk hasatta 4 ton yaş kayısı elde edildi
Projede ilk rekoltede 250 kasa kayısı toplandığı, bunun da yaklaşık 4 ton yaş kayısıya karşılık geldiği belirtildi. Bu miktarın yaklaşık 1 ton kuru kayısı anlamına geldiği ifade edildi.
Ürün kalitesinin Kayısı Araştırma Enstitüsü tarafından tescillendiği aktarıldı. Ağaçların olgunlaşmasıyla birlikte ilerleyen yıllarda verimin daha da artması bekleniyor.
Uluslararası yarışmalarda derece aldı
Ayşe Umay Bahçıvan’ın çalışmayı bilimsel makaleye dönüştürdüğü ve yurt içi ile yurt dışındaki akademik kurumların desteğiyle geliştirdiği belirtildi. Proje, Türkiye’de iklim değişikliği temalı lise öğrencileri yarışmasında birinci olurken, ABD’de Terra Science tarafından düzenlenen ve 950 uluslararası projenin yer aldığı organizasyonda gümüş derece aldı.
İngiltere’deki yarışmadan bronz madalyayla dönen proje ekibinin, TEKNOFEST etkinliklerinin ardından kasım ayında Hong Kong’da düzenlenecek uluslararası girişimcilik finalinde Türkiye’yi temsil edeceği bildirildi.
Hedef ekolojik kurutma ve ihracat
Projenin sonraki aşamasında bölgede ekolojik kurutma tesisleri kurulması planlanıyor. Bu tesislerle kimyasal girdileri azaltılmış, kaliteli kuru kayısı üretimi hedefleniyor.
Bahçıvan ailesinin ayrıca üretici kooperatifi kurarak susuz tarımla elde edilen katma değerli ürünleri Avrupa Birliği, Amerika ve Uzak Doğu pazarlarına doğrudan ihraç etmeyi amaçladığı belirtiliyor.
