Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Çorlu Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Lokman Hakan Tecer, küresel iklim değişikliğinin Türkiye’yi çevreleyen denizlerde su sıcaklıklarını belirgin şekilde artırdığını açıkladı. Yapılan değerlendirmelere göre son 50 yılda en dikkat çekici artış, 2,5 santigrat derece ile Marmara Denizi’nde kaydedildi.
Dünya genelinde deniz suyu sıcaklıklarının son yıllarda ortalama 1,1 ila 1,5 santigrat derece yükseldiği belirtilirken, Türkiye denizlerinde bu artışın bazı bölgelerde daha yüksek seviyelere ulaştığı ifade edildi. Son yarım yüzyılda Ege ve Akdeniz’de 1,5 ila 2 derece, Karadeniz’de ise yaklaşık 1,3 derecelik artış kaydedildi.
Marmara Denizi’nde neden alarm veriliyor?
Uzmanlara göre Marmara Denizi’ndeki sıcaklık artışı, yalnızca suyun ısınması anlamına gelmiyor. Deniz suyu sıcaklığının yükselmesi, çözünmüş oksijen miktarını azaltarak deniz ekosisteminin dengesini bozuyor. Oksijen seviyesinin düşmesi, özellikle hassas türlerin yaşam alanlarını terk etmesine neden olabiliyor.
Bu durumun sonucunda yerli balık türlerinin baskı altında kaldığı, boşalan ekolojik alanlarda ise istilacı türlerin daha kolay çoğalabildiği belirtiliyor. Balon balığı, aslan balığı ve denizanası gibi türlerin bazı kıyılarda daha görünür hale gelmesi, uzmanlar tarafından deniz ekosistemindeki değişimin işaretleri arasında değerlendiriliyor.
Müsilaj ve denizanası artışıyla bağlantı kuruluyor
Marmara Denizi’nde geçmiş yıllarda geniş kitlelerin gündemine giren müsilaj sorunu da deniz sıcaklığındaki artışla birlikte ele alınıyor. Sıcaklık yükselişi, kirlilik yükü ve oksijen azalması bir araya geldiğinde deniz ekosisteminde bozulmaların daha görünür hale geldiği ifade ediliyor.
Son dönemde Marmara kıyılarında gözlenen yoğun denizanası popülasyonu da bu değişimlerin sonuçları arasında gösteriliyor. Uzmanlar, denizin kendini yenileme kapasitesinin zorlandığına ve bu nedenle ekosistem üzerindeki baskının azaltılması gerektiğine dikkat çekiyor.
İnsan sağlığı, balıkçılık ve turizm etkilenebilir
Deniz suyu sıcaklığındaki artışın halk sağlığı açısından da riskler barındırdığı belirtiliyor. Salmonella ve kolera gibi hastalık yapıcı mikroorganizmaların sıcak sularda daha hızlı çoğalabildiği, bunun özellikle kıyı bölgelerinde izleme ve denetim ihtiyacını artırdığı vurgulanıyor.
Balık stoklarında yaşanabilecek düşüş ise hem gıda güvenliği hem de balıkçılık sektörü açısından önem taşıyor. Balığın protein kaynağı olarak stratejik öneme sahip olduğuna dikkat çeken uzmanlar, ekosistemdeki bozulmanın ekonomik sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor.
Turizm açısından da su sıcaklıklarının yükselmesi yeni bir sorun olarak öne çıkıyor. Deniz turizminde serinleme hissinin azaldığı, bazı bölgelerde su sıcaklığının 29 derecenin üzerine çıkmasının tatil alışkanlıklarını ve kıyı turizminin cazibesini etkileyebileceği ifade ediliyor.
Atık su ve emisyon uyarısı
Marmara Denizi’ndeki olumsuz tablonun yalnızca küresel iklim değişikliğiyle açıklanamayacağı, endüstriyel ve evsel atık su deşarjlarının da deniz üzerindeki baskıyı artırdığı belirtiliyor. Uzmanlara göre kirlilik yükü azaltılmadıkça sıcaklık artışının ekosistem üzerindeki etkileri daha ağır hissedilebilir.
Çözüm önerileri arasında karbon emisyonlarının düşürülmesi, yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaştırılması, ileri biyolojik arıtma sistemlerinin güçlendirilmesi ve deniz koruma alanlarının genişletilmesi yer alıyor. Marmara Denizi’nin korunması için hem kurumsal adımların hem de bireysel farkındalığın önem taşıdığı vurgulanıyor.
