Türkiye’de 1 Temmuz itibarıyla uygulanmaya başlanan Depozito Yönetim Sistemi, vatandaşlardan yoğun ilgi görürken sokaklarda geri dönüşüm malzemesi toplayarak geçinen işçilerin gelirlerini etkiledi. Pet şişe ve ambalajlar için şişe başına 1 TL teşvik ödemesi yapılması, birçok kişinin atıkları doğrudan depozito makinelerine götürmesine yol açtı.
Uygulamanın yaygınlaşmasıyla birlikte sokaklarda pet şişe bulmanın zorlaştığını belirten kağıt ve plastik toplayıcıları, günlük kazançlarının düştüğünü ve farklı malzemelere yönelmek zorunda kaldıklarını söyledi.
Depozito sistemi sokaklardaki pet şişeleri azalttı
Çevre kirliliğini azaltmak ve geri dönüşüm ağını güçlendirmek amacıyla başlatılan sistemde vatandaşlar, belirlenen ambalajları makinelere teslim ederek teşvik ödemesi alıyor. Sisteme ilginin artması, özellikle pet şişe toplayarak gelir elde eden geri dönüşüm işçilerinin çalışma düzenini değiştirdi.
Yıllardır sokaklardan topladığı atıklarla geçimini sağlayan işçiler, eskiden konteynerlerde ve bina önlerinde kolayca buldukları pet şişelerin artık vatandaşlar tarafından biriktirilip makinelere götürüldüğünü ifade ediyor.
“Günlük kazancımız 1000 TL’den 600 TL’ye indi”
Geri dönüşüm işçisi Sefer, uygulamanın işlerini ciddi biçimde etkilediğini belirterek pet şişe bulmakta zorlandıklarını anlattı. Sefer, daha önce bir çöp konteynerinde çok sayıda pet şişe bulabildiklerini, ancak yeni sistemden sonra bunun neredeyse imkansız hale geldiğini söyledi.
Sefer, “Biz aslında belediyelere ve çevreye yardımcı oluyorduk; konteynerlerin fazla dolmasını önlüyorduk. Şimdi bu yeni durum nedeniyle farklı işlere yönelmek zorunda kaldık” dedi.
Topladıkları karton, plastik ve naylonu ayrı ayrı biriktirdiklerini söyleyen Sefer, geri dönüşüm işçilerinin de sistem içinde bir yere sahip olması gerektiğini belirtti. Pet şişe toplayamadıkları için günlük kazançlarının 1000 TL’den 600 TL’ye düştüğünü aktaran Sefer, daha önce bazı binalarla anlaşarak şişe topladıklarını, karşılığında temizlik malzemesi ya da para verdiklerini ancak bu düzenin de durduğunu söyledi.
“1 saatte topladığımızı 5 günde bulamıyoruz”
Bir başka sokak toplayıcısı Hasan da pet şişe bulmanın artık çok zorlaştığını dile getirdi. Hasan, normal şartlarda bir el arabası dolusu pet şişeyi yaklaşık 1 saat içinde toplayabildiklerini, ancak şimdi 5 gün boyunca sokakları gezmelerine rağmen aynı miktara ulaşamadıklarını söyledi.
Vatandaşların teşvik ödemesi nedeniyle pet şişeleri kendilerinin makinelere götürdüğünü belirten Hasan, bu durumun geri dönüşüm işçilerinin gelirini azalttığını ifade etti.
Depozito Yönetim Sistemi çevre açısından yeni bir geri dönüşüm modeli oluştururken, sokak toplayıcılarının geçim kaynaklarında da önemli bir değişime neden oldu. Geri dönüşüm işçileri, sistemin dışında kalmamaları ve yeni düzene uyum sağlayabilmeleri için çözüm bekliyor.
