Türkiye’de ambalaj atıklarının geri dönüşüme kazandırılması için başlatılan depozito iade sistemi kademeli olarak yaygınlaşıyor. Türkiye Çevre Ajansı’nın yürüttüğü uygulama kapsamında, üzerinde DOA yani “Depozitosu Olan Ambalaj” logosu bulunan ürünleri iade eden vatandaşlara ambalaj başına 1 lira ödeme yapılıyor.
Uygulama için ülke genelinde toplam 50 bin iade noktası kurulması planlanıyor. Sistemle pet, cam ve alüminyum ambalajların doğaya karışmadan toplanması ve ekonomiye yeniden kazandırılması hedefleniyor.
50 bin iade noktası hedefleniyor
1 Temmuz itibarıyla kademeli olarak devreye alınan depozito iade sisteminde kısa sürede dikkat çeken bir toplama rakamına ulaşıldı. Açıklanan bilgilere göre, 11 Ağustos’a kadar toplanan ambalaj sayısı 100 milyon adedi geçti.
Türkiye’de ithalat dahil yıllık yaklaşık 25 milyar adet pet, cam ve alüminyum ambalajın dolaşımda olduğu belirtiliyor. Yeni sistemin temel hedefi, bu ambalajların büyük bölümünü düzenli biçimde toplayarak çevre kirliliğini azaltmak ve geri dönüşüm ekonomisini güçlendirmek.
Otomatik makineler ve manuel terminaller kullanılacak
Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, coğrafi şartlar ve nüfus dağılımı dikkate alınarak sektör temsilcileriyle ortak bir strateji geliştirildiğini açıkladı. Bu kapsamda ilk doğrulama tesisi Bursa’da faaliyete geçirildi.
Planlamaya göre iki yıl içinde ülke genelinde 150 sayma ve doğrulama merkezi ile 600 sayma doğrulama hattı kurulması hedefleniyor. 50 bin iade noktasının yalnızca otomatik makinelerden oluşmayacağı, sistemde manuel el terminalleri ve mobil toplama ağının da kullanılacağı belirtildi.
Proje kapsamında 10 bin otomatik depozito iade makinesi devreye alınacak. Sistemin geniş çaplı yaygınlaşma dönemine ise 1 Temmuz 2028 itibarıyla geçilmesi öngörülüyor.
Ödeme dijital cüzdana aktarılacak
Depozito iade sisteminin kullanılabilmesi için dijital altyapı da hazırlandı. Kullanıcılar, mobil uygulama marketlerinden DOA uygulamasını indirerek kendilerine en yakın iade noktasını veya otomatik iade makinesini harita üzerinden görüntüleyebiliyor.
İade edilen boş ambalajların karşılığı olan tutarlar, uygulama içindeki dijital cüzdana aktarılıyor. Biriken bakiyelerin kullanıcıların kişisel banka hesaplarına transfer edilebileceği, ayrıca anlaşmalı ATM’lerden nakit olarak çekilebileceği ifade ediliyor.
Hangi ambalajlar iade edilebilecek?
Sistem kapsamında her ambalaj için ödeme yapılmayacak. İade edilecek ambalajın üzerinde mutlaka DOA logosu bulunması gerekiyor.
Hacmi 0,10 litre ile 3,01 litre arasında değişen tek kullanımlık pet, cam ve alüminyum şişe ya da kutular sistem kapsamında kabul edilecek. Ambalajların boşaltılmış ve biçimi bozulmamış şekilde iade noktalarına teslim edilmesi gerekiyor.
