Düşük emekli aylıklarında dikkat çeken değerlendirme: Tartışma EYT'nin ötesine taşındı

Türkiye’de düşük emekli aylıkları tartışılırken, sorunun yalnızca EYT düzenlemesinden kaynaklanmadığı yönünde yeni değerlendirmeler yapılıyor. SGK uzmanı Özgür Erdursun, e-Devlet’teki emekli aylığı hesaplama ekranlarında görülen düşük tutarların, yapısal bir soruna işaret ettiğini belirtti.

Erdursun’un aktardığına göre, henüz emekli olmamış çok sayıda çalışan, e-Devlet üzerinden gelecekte alabileceği emekli aylığını hesapladığında beklediğinin altında rakamlarla karşılaşıyor. 4A kapsamındaki çalışanlar “4A Emekli Aylık Bilgisi Hesaplama”, BAĞ-KUR sigortalıları ise “4B Emekli Aylık Bilgisi Hesaplama” ekranından mevcut verilere göre bağlanabilecek aylığı görebiliyor.

Değerlendirmede, özellikle yüksek prim ödeyen çalışanların da sistemde düşük emekli aylıklarıyla karşılaştığı ifade edildi. Asgari ücretin birkaç katı gelir elde eden çalışanlar ile daha yüksek brüt kazanca sahip kişilerin sistemde görünen emekli aylıklarının beklenen seviyenin altında kaldığı öne sürüldü. BAĞ-KUR’lular için de benzer bir tablonun geçerli olduğu belirtildi.

Erdursun, düşük emekli aylıklarının temel nedeninin 3 Mart 2023’te yürürlüğe giren EYT yasası değil, 1 Ekim 2008’de sosyal güvenlik sisteminde yapılan değişiklikler olduğunu savundu. Bu değerlendirmeye göre, 2008 sonrası aylık bağlama oranları ve güncelleme katsayılarındaki değişim, ödenen primlerin emekli maaşına yansımasını zayıflattı.

Aynı durumun yalnızca mevcut emeklileri değil, gelecekte emekli olacak çalışanları da etkilediği ifade edildi. 2008 sonrası göreve başlayan memurların da aktif çalışma gelirleri ile emeklilikte alacakları maaş arasında ciddi fark oluşabileceği değerlendirildi.

Erdursun, yalnızca emekli sayısındaki artışa veya EYT düzenlemesine odaklanmanın, mevcut maaş hesaplama sistemindeki yapısal sorunları gölgede bıraktığını belirtti. Sosyal güvenlik sisteminin, ödenen prim ile bağlanan emekli aylığı arasındaki ilişkiyi güçlendirecek şekilde yeniden ele alınması gerektiğini söyledi.