Türkiye’de kiralık konut işlemlerinde yeni dönem başladı. Kira sözleşmeleri e-Devlet üzerinden dijital ortamda yapılabilir hale gelirken, sistemin sahte ilan, kayıt dışı emlakçılık ve kapora dolandırıcılığı gibi sorunların azaltılmasına katkı sağlaması hedefleniyor.
TGRT Haber’den Zeynep Gizem Er’in haberine göre, Gayrimenkul Uzmanı Şenay Araç yeni uygulamaya ilişkin değerlendirmesinde vatandaşlara dikkat çeken bir uyarıda bulundu. Araç, görülmeyen, tapu bilgileri e-Devlet üzerinden kontrol edilmeyen hiçbir taşınmaz için ödeme yapılmaması gerektiğini belirterek, “Vatandaşlarımız gidip görmediği, adımını atmadığı ve mülk sahibinin e-Devlet’ten tapu bilgilerini bilmediği hiçbir yere 1 TL bile ödemesinler” dedi.
e-Devlet kira sözleşmesi nasıl işleyecek?
Yeni sistemle birlikte ev sahibi, kiracı ve varsa kefil, sözleşme sürecini e-Devlet üzerinden sırayla onaylayabilecek. Böylece tarafların yüz yüze gelmesine gerek kalmadan kira sözleşmesi dijital olarak tamamlanabilecek.
Şenay Araç, uygulamanın aşamalı olarak yaygınlaştığını belirtti. İlk etapta doğrudan mülk sahiplerine açılan yetkinin, ikinci aşamada yetki belgesine sahip gayrimenkul işletmelerini de kapsadığını aktardı. Araç’a göre e-Devlet sistemi kullanıcıyı adım adım yönlendiren bir arayüz sunuyor. Hatalı işlem yapılması durumunda ise 15 gün içinde düzeltme veya iptal imkânı bulunuyor.
Uygulamanın, Türkiye genelinde ilçe ve mahalle ölçeğinde kira verilerinin oluşmasına katkı sağlayacağı ifade ediliyor. Bu veriler sayesinde fahiş kira artışları ve kayıt dışı işlemler konusunda daha sağlıklı denetim yapılması bekleniyor.
Fiziki kontrat zorunluluğu azalacak
Dijital kira sözleşmesi uygulaması, sadece ev sahibi ve kiracı arasındaki süreci hızlandırmakla sınırlı kalmayacak. Onaylanan sözleşmelerin barkodlu belge olarak kullanılabilmesiyle okul kaydı, abonelik işlemleri veya vize başvuruları gibi alanlarda fiziki kontrat taşıma ihtiyacının azalacağı belirtiliyor.
Araç, dijital onayın taraflar arasında sonradan yaşanabilecek “imza bana ait değil” ya da “kiracıyı bulamıyorum” gibi uyuşmazlıklarda da süreci kolaylaştırabileceğini söyledi. Yaşlı veya dijital okuryazarlığı sınırlı vatandaşların ise e-Devlet üzerinden yakınlarını yetkilendirerek işlem yapabileceği aktarıldı.
Sahte ilan ve kapora dolandırıcılığına dikkat
Gayrimenkul Uzmanı Şenay Araç, piyasa değerinin çok altında sunulan ilanların önemli bir bölümünün tuzak olabileceğini vurguladı. Özellikle Beylikdüzü ve Esenyurt gibi bölgelerde 3+1 dairelerin 2 milyon TL gibi gerçekçi olmayan rakamlarla ilan portallarına konulduğunu belirten Araç, bu tür ilanların vatandaşları mağdur etmeyi amaçladığını ifade etti.
Araç, konut almak ya da kiralamak isteyenlerin öncelikle evi yerinde görmesi, mülk sahibinin bilgilerini kontrol etmesi ve emlak firmasıyla çalışılıyorsa taşınmaz ticareti yetki belgesini sorgulaması gerektiğini söyledi. Ödemelerin IBAN üzerinden ve açıklamalı şekilde yapılmasının da olası mağduriyetlere karşı önemli olduğunu dile getirdi.
Kapora dolandırıcılığına ilişkin örneklerin sık görüldüğünü belirten Araç, bazı kişilerin 20 bin ila 50 bin TL arasında kapora gönderdikten sonra yaşadıkları mağduriyeti dile getirmekten çekindiğini, yüksek tutarlı ödeme yapanların ise çoğunlukla hukuk yoluna başvurduğunu söyledi.
Araç, “Hiçbir zaman çok ucuz bir mülk ya da değerinin çok altında bir kiralık ev ilan portallarına, sosyal medya hesaplarına düşmez. Vatandaşın bunu sorgulaması gerekir” diyerek uyarısını yineledi.
