Sosyal medya ve teknoloji şirketi Meta, kitlesel işten çıkarma süreçlerinde yapay zeka sistemlerini kullanarak sağlık sorunu yaşayan, engelli olan veya yasal izin kullanan çalışanları haksız biçimde hedef aldığı iddiasıyla federal mahkemeye taşındı. Oakland Federal Mahkemesi’nde açılan davada 26 eski çalışan, şirketin insan kaynakları kararlarında yapay zeka destekli sistemlere aşırı ölçüde dayandığını öne sürdü.
Davacılar, Meta’nın bu süreçte engelli çalışanları, tıbbi izin kullananları, doğum iznine ayrılanları ve ailevi gerekçelerle yasal izin alan personeli dezavantajlı duruma düşürdüğünü savunuyor. Şirket ise iddiaları reddederek kurumsal organizasyon kararlarının insanlar tarafından yürütüldüğünü belirtti.
Dava dilekçesinde hangi iddialar yer aldı?
Şikayet dilekçesine göre Meta’nın “Metamate” adlı büyük dil modeli asistanından ve çalışanların yazışmaları ile dokümanlarını takip ettiği öne sürülen “ikinci beyin” adlı yazılımdan yararlandığı iddia edildi. Davacılar ayrıca klavye hareketleri, ekran içerikleri, e-postalar ve tarayıcı geçmişi gibi verilerin verimlilik değerlendirmelerinde kullanıldığını ileri sürdü.
Eski çalışanların iddiasına göre bu sistemler, sağlık sorunları veya yasal izinler nedeniyle iş akışında farklılık yaşayan personeli düşük yapay zeka kullanım ve verimlilik skorlarıyla değerlendirdi. Davacılar, bu puanlamaların işten çıkarma listelerine yansıtıldığını ve sonuçta ayrımcı bir etki doğurduğunu savundu.
Çalışanlar acil tedbir talep etti
Dava kapsamında çalışanlar, sürecin durdurulması için mahkemeden acil tedbir kararı istedi. Davacılar, Meta’nın eyalet düzeyindeki ayrımcılık yasalarını ihlal ettiğini ve California ile New York’ta yürürlükte olan yapay zeka tarafsızlık testlerini bilerek ihmal ettiğini öne sürdü.
Meta sözcüsü ise suçlamaları kesin bir dille reddetti. Şirket adına yapılan açıklamada, organizasyon kararlarının her zaman insanlar tarafından alındığı ve açılan davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğu ifade edildi.
Yapay zekanın insan kaynaklarında kullanımı tartışılıyor
Meta, son dönemde yapay zeka yatırımlarını artıran teknoloji şirketleri arasında öne çıkıyor. Kaynak metinde yer alan bilgilere göre şirket, mayıs ayında küresel iş gücünün yaklaşık yüzde 10’una denk gelen 8 bin çalışanıyla yollarını ayırdı. Meta CEO’su Mark Zuckerberg’in bu yıl için yeni bir kitlesel işten çıkarma planlanmadığını söylediği belirtilse de şirket içi operasyonlarda yapay zeka kullanımının genişlediği aktarılıyor.
Dava, teknoloji dünyasında yapay zekanın işten çıkarma süreçlerinde taraflı kullanımı iddiaları nedeniyle dikkat çekti. Hukukçular, sürecin şirketlerin insan kaynakları yönetiminde yapay zeka kullanım sınırları açısından emsal niteliği taşıyabileceğini değerlendiriyor.
