ABD ve İran arasında imzalandığı bildirilen 14 maddelik mutabakat zaptının ayrıntıları, üst düzey bir ABD’li yetkili tarafından basın mensuplarıyla paylaşıldı. ABD basınında yer alan bilgilere göre metin; askeri operasyonların durdurulması, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, İran’ın nükleer programı ve dondurulmuş fonların serbest bırakılması gibi başlıkları içeriyor.
Yetkili, İran’ın bu mutabakatla nükleer silaha sahip olmayacağını kabul ettiğini belirtti. Ayrıca Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi geçişlerinin yeniden başlaması ve İran’a ait dondurulmuş fonların kullanıma açılması için müzakere sürecinin vakit kaybetmeden başlatılacağını ifade etti.
Mutabakatın ana başlıkları
Paylaşılan metne göre ABD, İran ve mevcut çatışmadaki müttefikleri, askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan ediyor. Taraflar birbirlerine karşı savaş veya askeri operasyon başlatmama, güç kullanmama ve güç kullanma tehdidinden kaçınma taahhüdünde bulunuyor.
Mutabakat, tarafların birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermesini de içeriyor. ABD ve İran’ın en fazla 60 gün içinde nihai anlaşmayı müzakere edip sonuçlandırması öngörülüyor. Bu sürenin tarafların mutabakatıyla uzatılabileceği belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı ve yaptırımlar öne çıktı
Metinde yer alan en dikkat çekici maddelerden biri Hürmüz Boğazı’na ilişkin düzenleme oldu. Buna göre İran, ticari gemilerin İran Körfezi ile Umman Denizi arasında güvenli geçişi için gerekli düzenlemeleri yapacak. Teknik ve askeri engellerin kaldırılması ile mayın temizliği gibi süreçlerin ardından gemi trafiğinin yeniden tesis edilmesi hedefleniyor.
ABD tarafının ise İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırmaya başlayacağı ve 30 gün içinde tamamen sona erdireceği ifade edildi. Ayrıca nihai anlaşmanın imzalanmasından sonraki 30 gün içinde ABD’nin İran sınırları yakınındaki kuvvetlerini geri çekmesi öngörülüyor.
Mutabakat metninde, İran’a yönelik yaptırımların Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararları ve ABD’nin tek taraflı yaptırımları dahil olmak üzere belirli bir takvime göre kaldırılmasının müzakere edileceği de yer aldı.
Nükleer program ve dondurulmuş fonlar
Metne göre İran, nükleer silah temin etmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini yeniden teyit ediyor. Zenginleştirilmiş nükleer malzeme stoklarının akıbetinin Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı gözetiminde ele alınması ve nükleer programla ilgili başlıkların nihai anlaşmada netleştirilmesi planlanıyor.
ABD’nin, İran’a ait dondurulmuş veya kısıtlanmış fon ve varlıkların kullanıma açılması için gerekli lisans ve izinleri vermeyi taahhüt ettiği bildirildi. Metinde ayrıca İran’ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık bir plan hazırlanacağı bilgisi yer aldı.
Trump’ın imza görüntüleri paylaşıldı
Beyaz Saray’ın, ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşmayı imzaladığı anlara ilişkin görüntüleri yayımladığı aktarıldı. Görüntülerde Trump’ın, G7 Liderler Zirvesi kapsamında Fransa’da bulunduğu sırada Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Versay Sarayı’ndaki yemek sırasında metni imzaladığı görüldü.
Macron’un sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, anlaşmanın kalıcı barışın yolunu açacağı ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını sağlayacağı yönünde ifadeler kullandığı belirtildi. Macron ayrıca gelişmenin enerji fiyatlarında düşüşe imkan tanıyabileceğini ifade etti.
