Anayasa Mahkemesi, eşinden boşandığı halde fiilen aynı evde yaşamayı sürdüren kişilere yönelik sosyal güvenlik yaptırımlarını düzenleyen kanun hükmünü Anayasa’ya uygun buldu. Kararla birlikte, bu yolla yetim veya dul aylığı aldığı tespit edilen kişilerin aylıkları kesilebilecek; geçmişte yapılan ödemeler de faiziyle geri istenebilecek.
Karar, İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi’nin baktığı bir dava kapsamında yaptığı iptal başvurusu üzerine verildi. Yerel mahkeme, ilgili düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğunu ileri sürerek konuyu Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı.
Yerel mahkeme neden itiraz etti?
İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi, düzenlemenin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan incelemelerle ilgili sorunlar doğurabileceğini savundu. Mahkemeye göre SGK’nın eksik araştırma yapması halinde yargı makamları fiilen idarenin yerine geçerek inceleme yapmak zorunda kalıyordu.
Başvuruda ayrıca, boşanma sonrası aynı evde yaşama durumunun araştırılmasının özel hayatın gizliliği bakımından da sorun oluşturabileceği ileri sürüldü. Yerel mahkeme bu gerekçelerle kanun hükmünün iptalini istedi.
AYM iptal talebini reddetti
Dosyayı esastan inceleyen Anayasa Mahkemesi, 14 Temmuz 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan kararıyla iptal istemini kesin olarak reddetti. Yüksek Mahkeme, eş ve çocuklara bağlanan gelir ve aylıkların hangi şartlarda kesileceğinin kanunda açık, net ve öngörülebilir şekilde düzenlendiğini belirtti.
AYM, ödenen paraların geri alınmasına ilişkin usul ve esasların da belirli olduğuna dikkat çekti. Bu nedenle düzenlemenin mülkiyet hakkı yönünden aranan “kanunilik” şartını karşıladığı sonucuna vardı.
Kararda “hakkın kötüye kullanılması” vurgusu
Kararın dikkat çeken bölümünde sosyal güvenlik sisteminin amacı üzerinde duruldu. Anayasa Mahkemesi, boşanmış kadınlara veya çocuklara bağlanan aylıkların temel amacının, eş desteğinden yoksun kalan kişilere sosyal güvence sağlamak olduğunu hatırlattı.
Mahkeme, eşinden resmen ayrılmasına rağmen aynı evde yaşamaya devam ederek fiilen eş desteğini sürdüren kişilerin bu aylıklardan yararlanmasının sosyal güvenlik sisteminin amacıyla bağdaşmadığını değerlendirdi. AYM’ye göre bu durum, “hakkın kötüye kullanılması” kapsamında görülebilir.
SGK ödemeleri geri isteyebilecek
Karar doğrultusunda, boşanma yoluyla aylık aldığı halde eski eşiyle aynı evde yaşamaya devam ettiği tespit edilen kişilerin gelir veya aylıkları kesilebilecek. Ayrıca daha önce yapılan ödemelerin, mevzuatta öngörülen şekilde faiziyle geri tahsil edilmesinin önü açık olacak.
AYM’nin kararı, özellikle dul ve yetim aylığı alan kişilerle ilgili SGK denetimleri ve bu konuda açılan davalar açısından emsal nitelikte değerlendiriliyor.
