Türkiye denizlerinde özellikle Marmara ve Kuzey Ege kıyılarında görülen pusula denizanası sayısında dikkat çekici artış yaşandı. Türk Deniz Araştırmaları Vakfı’nın (TÜDAV) yürüttüğü “Ya Yakarsa?” Ulusal Denizanası İzleme Programı verilerine göre, vatandaş bildirimleri son iki yılda pusula denizanası görülme oranının yaklaşık yüzde 70 yükseldiğini ortaya koydu.
Yaz aylarında denize girenleri yakından ilgilendiren bu artış, özellikle kıyı bölgelerinde yaşayanlar ve tatilciler için uyarıları da beraberinde getirdi. Uzmanlar, pusula denizanasının Türkiye denizleri için yeni bir tür olmadığını ancak son dönemde bazı bölgelerde daha sık görülmeye başladığını belirtiyor.
En çok hangi illerde görüldü?
TÜDAV’a ulaşan vatandaş bildirimlerine göre pusula denizanası en çok Çanakkale, İstanbul, Tekirdağ ve Balıkesir çevresinde raporlandı. Bildirimlerin önemli bölümü kıyı sularından gelirken, bazı gözlemler sahile vuran denizanaları üzerinden yapıldı.
Paylaşılan verilere göre bildirimlerin yüzde 31’i Çanakkale’den, yüzde 24,1’i İstanbul’dan, yüzde 17,2’si Tekirdağ’dan, yüzde 13,8’i Balıkesir’den geldi. Marmara Denizi geneli yüzde 6,9 ile listede yer alırken, Kocaeli ve Muğla’dan da bildirim yapıldı.
Artışın nedeni ne olabilir?
TÜDAV araştırmacısı Dr. İlayda Destan Öztürk’e göre pusula denizanası Türkiye denizlerinde bilinen bir tür. Ancak özellikle son iki yılda Marmara Denizi ve Kuzey Ege’de daha belirgin bir yoğunluk gözleniyor.
Uzmanlar bu artışta birden fazla çevresel faktörün etkili olabileceğini belirtiyor. Deniz suyu sıcaklıklarının yükselmesi, kış aylarının daha sıcak geçmesi, besin tuzu zenginleşmesi ve deniz akıntılarındaki değişimler pusula denizanasının daha sık görülmesine yol açabilecek nedenler arasında sayılıyor.
Pusula denizanası ekosistemin doğal bir parçası olarak görülse de insanlarla temas ettiğinde rahatsız edici sonuçlar doğurabiliyor. Temas halinde ciltte yanma, ağrı ve kızarıklık oluşabiliyor. Alerjik bünyeye sahip kişilerde ise daha ciddi reaksiyonlar görülebileceği ifade ediliyor.
Denizanası temasında ne yapılmalı?
Uzmanlar, pusula denizanasına çıplak elle dokunulmaması gerektiğini vurguluyor. Temas halinde bölgenin tatlı suyla değil, deniz suyuyla yıkanması öneriliyor. Etkilenen alanın ovalanmaması da önemli uyarılar arasında yer alıyor.
Ciltte tentakül parçaları kaldıysa, bunların kredi kartı kenarı gibi sert ancak keskin olmayan bir cisimle dikkatlice uzaklaştırılması tavsiye ediliyor. Şiddetli ağrı, yaygın kızarıklık, alerjik belirti veya nefes darlığı gibi durumlarda ise zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Uzmanlar, bir bölgede denizanası görülmesinin denize girmenin tamamen yasak olduğu anlamına gelmediğini de hatırlatıyor. Ancak yoğunluğun fazla olduğu alanlarda dikkatli olunması, denizanalarından uzak durulması ve resmi uyarıların takip edilmesi öneriliyor.
